Malzeme rehberi

Kilerdeki tatlar

Zahterden pekmeze, Anadolu mutfağının temel malzemeleri: ne işe yarar, nasıl kullanılır, neyle eşleşir, yerine ne konur ve nasıl saklanır?

OtHatay, Güneydoğu

Zahter

yabani kekik, za'atar

Tadı: Kekiğe benzer ama daha keskin, hafif limonlu

Antakya ve Güneydoğu'da yetişen yabani bir kekik türü; kurusu da tazesi de kullanılır. Susam ve sumakla karıştırılmış karışımına da zahter denir.

Nasıl kullanılır?

Kurusunu zeytinyağıyla ezip kahvaltıda ekmeğe sürün; tazesini salatalara ve közlenmiş sebzelere doğrayın.

Neyle iyi gider?
Zeytinyağı, susam, sumak, süzme yoğurt
Yoksa ne kullanılır?
Kuru kekik ve bir tutam sumak
Saklama
Kurusu ağzı kapalı kavanozda, ışıktan uzakta 6 ay
BaharatŞanlıurfa

İsot

Urfa biberi

Tadı: Is aromalı, hafif tatlı, orta acı

Güneşte kurutulup gece örtülerek “terletilen”, koyu bordo, neredeyse siyah biber. Urfa mutfağının imzasıdır.

Nasıl kullanılır?

Çiğ köfteye, lahmacuna ve kebaplara katın; tereyağında hafif kızdırıp yoğurtlu yemeklerin üzerine gezdirin.

Neyle iyi gider?
Kuzu, bulgur, yoğurt, patlıcan
Yoksa ne kullanılır?
Pul biber ve bir tutam isli kırmızı biber
Saklama
Buzdolabında ağzı kapalı kavanozda; yağlı olduğu için çabuk bayatlar
EkşiGüneydoğu, Akdeniz

Sumak

Tadı: Mayhoş, meyvemsi

Sumak ağacının kurutulup çekilmiş meyvesi. Limon yaygınlaşmadan önce Anadolu mutfağının başlıca ekşisiydi.

Nasıl kullanılır?

Soğan piyazına, kebap yanındaki maydanoza ve salatalara serpin; suyunu çıkarıp içli köfte harcına ekleyin.

Neyle iyi gider?
Soğan, maydanoz, kuzu, zeytinyağı
Yoksa ne kullanılır?
Limon kabuğu rendesi ve az tuz
Saklama
Ağzı kapalı kavanozda 1 yıl
EkşiAkdeniz, Güneydoğu

Nar ekşisi

nar ekşisi sosu

Tadı: Ekşi ve tatlı, koyu

Ekşi narın suyunun kaynatılarak koyulaştırılmasıyla yapılır. Gerçeği şeker ve katkı içermez; koyu kıvamlıdır ve hem ekşi hem tatlıdır.

Nasıl kullanılır?

Gavurdağı salatasında, muhammarada ve közlenmiş patlıcan salatalarında kullanın; ete sos olarak az miktarda gezdirin.

Neyle iyi gider?
Ceviz, közlenmiş biber, kuzu, roka
Yoksa ne kullanılır?
Limon suyu ve bir çay kaşığı pekmez
Saklama
Buzdolabında aylarca dayanır
BaharatKahramanmaraş

Maraş biberi

pul biber

Tadı: Meyvemsi, parlak kırmızı, orta acı

Kahramanmaraş'ta yetişen biberlerin kurutulup iri pul hâlinde çekilmesiyle yapılır. Türk mutfağında en çok kullanılan acı biberdir.

Nasıl kullanılır?

Yemeklerin son aşamasında tereyağında kızdırıp gezdirin; yumurtaya, mercimek çorbasına ve mantıya yakışır.

Neyle iyi gider?
Tereyağı, yumurta, yoğurt, mercimek
Yoksa ne kullanılır?
Kırmızı toz biber ve bir tutam acı biber
Saklama
Serin ve karanlık yerde 6 ay
SalçaHatay, Gaziantep, Şanlıurfa

Biber salçası

acı ya da tatlı salça

Tadı: Yoğun, tatlı ya da acı

Kırmızı biberlerin çekilip güneşte kurutularak koyulaştırılmasıyla yapılan ezme. Tatlısı ve acısı vardır; domates salçasından daha yoğun bir tat verir.

Nasıl kullanılır?

Kıymalı yemeklere, köftelere, ezmelere ve içli köfte harcına katın; yağda kısa süre kavurun, yakmayın.

Neyle iyi gider?
Kıyma, bulgur, ceviz, zeytinyağı
Yoksa ne kullanılır?
Domates salçası ve bir tutam pul biber
Saklama
Üzerine zeytinyağı gezdirip buzdolabında saklayın
FermenteAnadolu geneli

Tarhana

Tadı: Ekşimsi, yoğun

Yoğurt, un ve sebzelerin birlikte fermente edilip kurutulmasıyla yapılan, kışa hazırlanan çorbalık. Tarifi bölgeden bölgeye değişir.

Nasıl kullanılır?

Soğuk suda açıp kısık ateşte karıştırarak pişirin; üzerine tereyağında kızdırılmış nane ve pul biber gezdirin.

Neyle iyi gider?
Tereyağı, nane, pul biber
Yoksa ne kullanılır?
Yok; yerine yoğurtlu çorba yapılabilir
Saklama
Kuru, serin yerde bez torbada 1 yıl
EzmeAnadolu geneli

Tahin

Tadı: Fındıksı, hafif acımsı

Kavrulmuş susamın ezilmesiyle yapılır. Çifte kavrulmuş olanı daha koyu renkli ve daha aromalıdır.

Nasıl kullanılır?

Humusa ve sos yapımına kullanın; pekmezle karıştırıp kahvaltıda yiyin.

Neyle iyi gider?
Pekmez, nohut, limon, sarımsak
Yoksa ne kullanılır?
Yok; kaju ya da badem ezmesi benzer doku verir
Saklama
Oda sıcaklığında; yağı ayrışırsa karıştırın
TatlandırıcıAnadolu geneli

Üzüm pekmezi

Tadı: Koyu, karamelimsi tatlı

Üzüm şırasının kaynatılarak koyulaştırılmasıyla yapılır. Şekerden önce Anadolu mutfağının başlıca tatlandırıcısıydı.

Nasıl kullanılır?

Tahinle karıştırın, kabak tatlısına ve helvaya katın; marinasyonlara az miktarda ekleyin.

Neyle iyi gider?
Tahin, ceviz, kabak
Yoksa ne kullanılır?
Bal
Saklama
Oda sıcaklığında, ağzı kapalı
BaharatAnadolu geneli

Mahlep

mahlebi

Tadı: Acımsı badem, kiraz çekirdeği aroması

Yabani bir kiraz türünün çekirdek içi. Çörek ve paskalya çöreğine kendine özgü kokusunu verir.

Nasıl kullanılır?

Taze çekip hamura az miktarda katın; fazlası acılaştırır.

Neyle iyi gider?
Tereyağlı hamurlar, çörek, kurabiye
Yoksa ne kullanılır?
Bir damla badem esansı
Saklama
Bütün hâlde saklayın, kullanmadan önce çekin
KuruyemişGaziantep

Antep fıstığı

fıstık

Tadı: Tatlı, yağlı, hafif reçinemsi

Gaziantep'in imza ürünü. Olgunlaşmadan, yeşilken toplanan “boz iç” baklavada kullanılır; rengi daha parlak ve tadı daha yumuşaktır.

Nasıl kullanılır?

Baklava ve katmerde boz iç kullanın; kebaplara ve pilavlara iri çekilmiş olarak serpin.

Neyle iyi gider?
Kaymak, tereyağı, kuzu
Yoksa ne kullanılır?
Badem (aynı tadı vermez)
Saklama
Buzdolabında ağzı kapalı kapta
OtAnadolu geneli

Kuru nane

Tadı: Serin, yoğun

Nanenin kurutulup ufalanmış hâli; Türk mutfağında tazesinden daha sık kullanılır.

Nasıl kullanılır?

Tereyağında kızdırıp çorbalara gezdirin; yoğurtlu yemeklere ve cacığa ekleyin.

Neyle iyi gider?
Yoğurt, mercimek, tereyağı
Yoksa ne kullanılır?
Taze nane (daha hafif)
Saklama
Ağzı kapalı kavanozda, ışıktan uzakta 6 ay